پزشکی نوین و نوید مراقبت پدرانه

در طب نوزادان درباره فواید تماس پوست با پوست مادر و نوزاد تأکید بسیار می شود که علاوه بر تقویت و تشویق شیردهی، موجب علاقمندي بیشتر بین مادر و فرزند، حفظ درجه حرارت بدن نوزاد و بالاتر بودن قند نوزاد و نیز گریه کمتر نوزاد می شود. اکنون سازمان بهداشت جهانی این واقعیت علمی را منتشر کرده است که تماس پوست با پوست پدر و نوزاد و در آغوش گرفتن نوزاد توسط پدر در ساعات اولیه بعد از تولد می تواند بخشی از مراقبت از نوزاد باشد و به ویژه در حفظ دمای بدن کودکانی که وزن هنگام تولدشان پایین بوده یا پیش از موعد به دنیا آمده اند، مؤثر باشد. چنین واقعیتی که امکان و مؤثر بودن تماس پوست با پوست پدر با نوزاد را نوید می دهد، علاوه بر اینکه یک امتیاز برای نوزادانی محسوب می شود که مادران شان به دلایل جسمی و روانی و شاید اجتماعی امکان تماس با آنها را ندارند، به لحاظ اجتماعی نیز، نهاد مادری را که نقش های جنسیتی بر آن استوار شده اند، با چالش جدی مواجه می کند و نشان می دهد که مراقبت از کودک نه یک وظیفه ی لزوماً زنانه، که می تواند نقشی فراجنسیتی باشد که هر دو والد قادر به انجام آن هستند. این واقعیت علمی این یادآوری مهم را صورت می دهد که زنان می توانند فرزند بزایند ولی مراقبت از کودک لزوماً وظیفه ای زنانه نیست و پدران نیز می توانند در آن مشارکت داشته باشند.

نکته دیگر اینکه، پزشکی نوین در ارتباط با مسأله زن موضع و نقشی دوگانه داشته است، گاه به تقویت انگاره های مردسالارانه و بازتولید ستم جنسیتی کمک کرده است و گاه نقشی رهایی بخش برای زنان داشته و بویژه به آنها کمک کرده است که بر تبعیض های مبتنی بر بیولوژی پیروز شوند. در مورد مراقبت از نوزاد ، به نظر می رسد که پزشکی اگر چه تاکنون تمام مسؤولیت مراقبت از نوزاد و کودک را بر دوش زن گذاشته است اکنون به کمک زنان آمده است و با تجدید نظر در یک گزاره علمی که تاکنون در جهت تقویت و بازتولید نقش مادری به عنوان تنها راه مراقبت از کودک، مورد استفاده بوده است، فرصتی برای بازاندیشی در نهاد اجتماعی مادری ایجاد کرده است.

دانش پیشرو و رهایی بخش راه به سوی جامعه ای برابر می برد و پزشکی به عنوان یکی از مهمترین شاخه های دانش اگر بخواهد در مسیر رهایی بخش شدن گام بردارد، لازم است بیش از پیش در برخی گزاره هایش که مبتنی بر سوگیری های اجتماعی هستند و موجب تداوم و توجیه انواع تبعیض و ستم می شوند، تردید و تجدید نظر کند

سیمین کاظمی: پزشک و دکترای جامعه شناسی*

برچسب ها: انگ و تبعیض, وظیفه, جنسیت, مردسالاری

چاپ