تاکید بر روشهای پیشگیری از مصرف مواد

شناخت مسیر موفقیت آمیز و نهایی گذر از اعتیاد به مواد مخدر به ویژه در نزد جوانان از طریق تغییر مجموعه ای از نگرش ها و خط مشی ها؛ خلق و ایجاد مسیرهای جدید در پیروی از سبک زندگی سالم و مطلوب از طریق جایگزینی ابتلا به اعتیاد با گزینه های مناسب دیگر و با یافتن دلایل اصلی روی آوردن به مصرف مواد مخدر میسر خواهد بود.

گفتگو و مصاحبه با افرادی که دست کم یکبار از طریق حضور در کمپ ها و مراکز ترک اعتیاد، پروسه درمان و مراحل سم زدایی و پاک شدن به لحاظ جسمی را گذرانده اند، نشان می دهد که آنچه در ادامه دارای اهمیت بسیار است فائق آمدن بر وسوسه و تمایل دوباره برای مصرف مواد است.

پرهیز از افراد و موقعیت هایی که مشوق و محرک وسوسه به مصرف مواد هستند؛ تجربه احساس مفید و باارزش بودن در خانه و اجتماع؛ آگاهی و تسلط نزدیکان اعم از والدین، همسر و اعضای خانواده بر مهارتهای ارتباطی و مهارتهای زندگی و نیز حمایت های عاطفی و روانی آنان و انجام فعالیتهای جایگزین و به ویژه فعالیتهای ورزشی و جسمانی در برنامه روزانه زندگی، از عمده ترین مواردی است که این افراد پس از تصمیم و اراده فردی برای تغییر و ترک مواد برای دوری از معرض خطر مصرف دوباره بدانها اشاره داشته اند، که در مجالی دیگر باید به طور مفصل بدان پرداخت.

آنچه از بطن این گفتگوها بیرون آمده است و به نظر می رسد بسیار حائز اهمیت می باشد، تمرکز و تاکید بر پیشگیری و روشهای پیشگیرانه است. ناکارآمدی و ناکارآیی برنامه های پیشگیرانه فعلی از طریق آموزش های سنتی در خصوص اعتیاد و برگزاری جلسات، کلاسها و ارائه نصیحت و رهنمود در مدارس، دانشگاهها و مراکز مذهبی؛ برنامه سازی رسانه ای نامطلوب و عدم فرهنگ سازی و باورپذیری همگانی مبنی بر ابتلا به بیماریهای جسمانی و آسیب ها و بحرانهای اجتماعی؛ قوانین و اقدامات عمدتا بازدارنده و تنبیهی حاکی از آن است که باید با برنامه ریزی مناسب و با بهره گیری از تجارب موفق جوامع دیگر مبادرت به تعریف و انجام روشهای جدید پیشگیرانه در خصوص موضوع مصرف مواد مخدر به ویژه در نزد جوانان نمود.

پیشگیری از اعتیاد به مواد مخدر به معنای ممانعت از روی آوردن به مصرف مواد مخدر در نتیجه اقدامات و برنامه هایی صورت خواهد گرفت که افزون بر نقش دولت و نهادهای دولتی، بر نقش مشارکت شهروندان تاکید کند. تغییر قوانین و انجام سیاست های تشویقی و فراهم آوردن بسترها و تسهیلات برای زندگی هدفمند و شیوه های تخلیه هیجانات و احساسات در نزد نوجوانان و جوانان به شکل برنامه ریزی شده و ساختارمند از سویی و آموزش و آگاهی بخشی و فرهنگ سازی از سوی دیگر باید مورد توجه قرار گیرد.

تجربه موفق برخی کشورها به ویژه ایسلند در کاهش میزان مصرف مواد مخدر از طریق تشویق و رهنمون ساختن دانش آموزان به شرکت در فعالیتهای ورزشی و جسمانی با فراهم آوردن بسترها و امکانات ورزشی و نیز ارائه برنامه های ورزشی رایگان می تواند الگوی مناسبی با هدف موفقیت در برنامه های پیشگیرانه باشد.

بارها به نقش غیرقابل انکار ورزش در عدم تمایل به اعتیاد و دوری از مصرف مواد مخدر اشاره شده است. فعالیتهای فیزیکی و ورزشی همچنین از طریق ایجاد روحیه نشاط و کاهش استرس و افزایش روحیه مشارکت جویی در مصون نگاه داشتن جوانان از اعتیاد بسیار اثربخش است.

حال پرسش آن است که چگونه می توان از طریق تشویق جوانان به ورزش، این فرهنگ را در جامعه و در بطن خانواده ها و مدارس نهادینه کرد.

به نطر می رسد با اجرایی شدن اصل ٤٤ و لذا خصوصی سازی در عرصه واگذاری اماکن ورزشی به بخش خصوصی، افزون بر آنکه ارتقا و توسعه ورزش همگانی محقق نشده است، در حوزه ورزش حرفه ای نیز چالش هایی اساسی وجود دارد.

با تمرکز بر همگانی کردن و عمومی ساختن ورزش در نزد جوانان به ویژه در سطح مدارس و با رویکرد اتخاذ سیاستهای محلی و خرد، یکی از پیشنهادها در این خصوص می تواند توجه به نقش و مشارکت برخی ارگان ها و به ویژه شهرداری ها در راستای توجه به مسئولیتهای اجتماعی از طریق ارائه خدمات ورزشی به شهروندان باشد. ایجاد و تاسیس سالن ها و مراکز ورزشی در پارکها و زمینهای شهرداری ها؛ خریداری زمینهای با کاربری ورزشی و تبدیل آن به مجموعه ها و زمین های ورزشی؛ خرید سانسهای سالنهای ورزشی و در اختیار شهروندان قرار دادن آن و به ویژه انعقاد تفاهم نامه با ادارات آموزش و پرورش و ورزش و جوانان برای استفاده رایگان دانش آموزان از فضاها و امکانات ورزشی.

گزینه نهایی در صورتی که به موازات آموزش آگاهی بخشی و نهادینه کردن فرهنگ ورزش با همراهی خانواده و مدرسه صورت گیرد، بی شک می تواند به یکی از برنامه های مؤثر در کاهش آسیبهای اجتماعی، افزایش نشاط و شادی عمومی و البته جلوگیری از بروز اعتیاد به مواد مخدر در بین نوجوانان و جوانان تبدیل گردد. 

فهرست منابع:

  • ایسلند چطور جوانانش را از الکل و مواد مخدر نجات داد؟. ترجمان. صفحه اقتصاد و جامعه. یکشنبه ٢٩ مرداد ٩٦.
  • نیک بخش، بهرام.١٣٩٣. روشهای پیشگیری از اعتیاد با تاکید بر مقوله ورزش از منظر جامعه شناختی. فصلنامه سلامت اجتماعی و اعتیاد. دوره ١. شماره ٢. تابستان ٩٣. صص ٧٣-٩٦.

برچسب ها: اعتیاد

چاپ