عمومیت چاقی، مشکل جوامع نابرابرِ معاصر

obesityسیمین کاظمی*

اگر چه، هر انسانی دارای یک بدن و جسمیت منحصر به فرد و متعلق به خودش است، اما فراتر از مالکیت فردی، عوامل و شرایط اجتماعی، بدن را تحت تأثیر  قرار می دهند که جملگی خارج از کنترل و اختیار فرد هستند.  از این رو بدن و بدن مندی یک امر اجتماعی است که بسته به دوره های مختلف حیات اجتماعی و تاریخی بشر دستخوش تغییر و تحول قرار می شود. اندازه و ابعاد بدن از جمله ویژگی هایی است که شرایط اجتماعی، هنجارها و ارزش های موجود در هر دوره بر آن تأثیر می گذارند. در واقع، چاقی و لاغری در هر دوره ای علاوه بر آنکه ویژگی های فردی به شمار می روند، دلالت های اجتماعی معینی نیز با خود دارند. شواهد تاریخی نشان می دهد که در جوامع سنتی و توسعه نیافته چاقی یک ویژگی ارزشمند و علامتی از سلامت و ثروت و پایگاه اجتماعی بالا به حساب می آمد و این صفت حامل جذابیت و زیبایی بود، اما در جوامع مدرن و از آغاز قرن بیستم چنین تفسیری از چاقی دچار تغییری چشمگیر شد و بدن لاغر به عنوان ایده آل و مطلوب جایگزین بدن چاق گردید. بدن چاق حالا از نظر اجتماعی یک بدن داغ خورده[1] است که نوعی انحراف و کجروی فردی از ارزش های مطلوب اجتماعی تلقی می شود و می تواند تبعیض و محرومیت های متعدد و مختلف را برای افراد به ویژه زنان، دنبال بیاورد که از جمله آنها می توان به تبعیض های شغلی، آموزشی، دسترسی به خدمات سلامت و نیز اثرات منفی تبعیض بر سلامت افراد چاق اشاره کرد (1 و 2 و 3).

اکنون با استیلای مناسبات سرمایه داری بر جهان و به تبع آن با رشد روزافزون صنعت مد و زیبایی، کاهش وزن و درمان چاقی به تجارتی سودآور تبدیل شده که از یک سو با ارائه الگوهای لاغر و جذاب همچون عروسک باربی و هنرپیشه های سینما و از سوی دیگر با ویترینی رنگارنگ از روش های معقول و غیر معقول که نوید رهایی از داغ چاقی را می دهند، مدیریت بدن های چاق را تحت کنترل و سیطره گرفته است.

چاپ

سلامت و فقر

Related image

نویسندگان: پیام روشن فکر-پیمان زینتی

 اثرات‌ متقابل سـلامت بـر فـقر و فقر بر سلامت از مباحث اقتصاد سلامت و توسعه است. از طرفی فقر با افزایش مواجهه با بیماری های عفونی ، سوء تغذیه، کمبود ریز مغذی ها و مرگ و میر مادران و کودکان نيز همراه  است. و از طرفی فقرا به دليل تغذیه بد، محیط زیست ناسالم، فقدان دسترسی به خدمات مراقبتی سلامت و... آسيب پذيری بيشتری نسبت به خطرات تهديد کننده ی سلامت دارند. از طرف ديگر کاهش سلامتی افراد  و هزينه های کمرشکن درمان ميتواند باعث فقر افراد و ورود آنها به چرخه ی باطل فقر و ناسللامتی شود.

هزينه های کمرشکن سلامت (catastrophic health expenditure)زمانی اتفاق می افتد که هزينه های سلامتی پرداخت شده از جيب خانوار برابر با بيَ از 40% ظرفيت پردخت خانوار يا مصارف غيرخوراکی او باشد.

سکونت خانوار در مناطق روستایی  احتمال قرار گرفتن خانوا ر در  محدوده ی هزينه های غيرقابل تحمل سلامتی را 4/4 درصد افزايش می دهد

رابطه میان فقر و سلامت بیش از یک قرن محل اختلاف بوده است.[i] امروزه میان فقر و برخی مشکلات سلامت از جمله نرخ بالای مرگ و میر، بیماری‌های تنفسی، برخی انواع مصدومیت‌ها، رشد ناقص کودکان و برخی بیماری‌های روانی( تشویش، اضطراب، افسردگی و ضعف اعتماد به نفس) رابطه جدی برقرار می‌شود.[ii] در ادامه این رابطه در چند دسته کلی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

چاپ

بررسی زمينه‌ها و ویژگی‌های دموگرافیک بیماران مبتلا به مولتیپل اسكلروزیس

مقدمه: ام اس بيماري جواني و جوانان است، بسياري از بيماران در بهترين سالهاي عمر خود با چنين بيماري دست به گريبان هستند. اين بيماري صعب الاعلاج و مزمن است. هدف اين مقاله بررسي متغيرهاي جمعيت شناختي (زمينهاي) افراد مبتلا به بيماري مولتيپل اسكلروزيس است

روش: روش مطالعه در اين تحقيق پيمايش است. تكنيك جمع آوري اطلاعات مصاحبه و ابزار تحقيق پرسشنامه بوده است. در پرسشنامه اين تحقيق از سؤالات بسته استفاده شده است. در اين مطالعه به روش نمونه گيري تصادفي از 177 نفر مبتلا عضو انجمن ام اس مصاحبه به عمل آمده است

يافته ها: 72/9 درصد بيماران زنان و 27 درصد آنان را مردان تشكيل ميدهند. 44 درصد مجرد، 30 درصد متاهل، 15 درصد مطلقه و 2 درصد بيوه بودند. طيف سني پاسخگويان 21 تا 54 سال است و ميانگين سني آنها 33 سال بوده است. اكثريت بيماران ( 58/6 درصد) داراي تحصيلات ديپلم و فوق ديپلم هستند و تنها3/2 درصد آنها داراي تحصيلات ليسانس و بالاتر هستند. 61/1 درصد از مبتلايان متعلق به پايگاه طبقاتي متوسط و پايينتر از متوسط قرار دارند. پايگاه اقتصادي اجتماعي نيز همبستگي متوسط رو به ضعيف معكوسي با وضعيت بيماري دارد. بين سن و وضعيت بيماري رابطه مستقيم و ضعيفي برقرار است. همچنين رابطه جنسيت و وضعيت تاهل با وضعيت بيماري رد شد

نتيجه گيري: در اين پژوهش به ويژگيهاي جمعيت شناختي افراد مبتلا به بيماري ام اس پرداخته شد. عوامل بروز و تشديد بيماري ام اس هنوز به طور قطعي مشخص نشده است، يافتن علل اجتماعي و جامعه شناختي آن نيز بالتبع مشكل مینمايد

 

چاپ

جامعه‌شناسی بدن ودلالت‌های آن در حقوق بشر ازدیدگاه جاناتان ترنر

  

نشست گروه جامعه‌شناسی پزشکی و سلامت، روز یکشنبه 21 مهرماه سال 92  با موضوع «جامعه‌شناسی بدن و دلالت‌های آن در حقوق بشراز دیدگاه جاناتان ترنر» با سخنرانی دکتر عباس گرگی در انجمن جامعه‌شناسی ایران برگزار شد.

محورهای مورد بحث در این جلسه عبارت بودند از: مبانی هستی شناسی، مبانی معرفت شناسی و مبانی روش شناسی ترنر؛ ریشه‌های تاریخی مفهوم بدن در جامعه‌شناسی کلاسیک؛ تمایزهای مفهومی بدن و جسمانیت (embodiment) در جامعه‌شناسی معاصر؛ آسیب پذیری نهادها و عاملیت انسانی؛ جامعه‌شناسی حقوق بشر؛ دولت-ملت ها و حقوق بشر و اخلاق شناختی انتقادی و فضیلت های جهان شمول.

چاپ

پیامدهای داغ ‌ننگ و برچسب در زنان اچ‌آی‌وی مثبت: یک مطالعه‌ کیفی


مقدمه: اچ. آی. وی دستگاه ایمنی بدن را به شدت ضعیف کرده و بدن فرد آلوده به آن برای مبارزه با بیماری‌های عفونی ناتوان می‌شود. ویژگی‌های این بیماری از جمله سرعت انتقال و گسترش، ترس از افشا و تلاش برای پنهان نگه‌داشتن، آن را به مشکلی اجتماعی تبدیل کرده‌است. از ابتدای پیدایش ایدز زنان برچسب‌های زیادی را خورده و تبعیض‌های قابل توجه‌ای را تجربه کرده‌اند.

روش: مطالعه حاضر با رویکردی کیفی پیامدهای اجتماعی داغ‌ ننگ و برچسب در زنان مبتلا به عفونت اچ. آی. وی مثبت را مورد بررسی قرار دهد. با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته سعی شده است تا از طریق گفت‌و‌گو با پاسخگویان به توصیف جهان‌ ذهنی آنها بپردازیم. با 10 نفر از زنان باشگاه یاران مثبت که ما بین 20 تا50 سال سن داشته و ساکن تهران بوده‌اند و مایل به همکاری با محقق بوده و خوددرگیری ذهنی با این موضوع داشته‌اند صورت گرفته است.

یافته‌ها: زنان مبتلا به اچ. آی. وی مثبت عمدتاً از دو راه الف: ابتلای مستقیم و ب: ابتلای غیرمستقیم، به ویروس نقص ایمنی اکتسابی مبتلا شده بودند؛ که همگی پیامدهای بسیاری را از داغ ‌ننگ و برچسب از سوی جامعه تحمل نموده‌اند.

نتیجه‌گیری: نگاه مجرمانه برچسبی است که جامعه به دلیل عدم آگاهی بر زنان مبتلا به عفونت اچ. آی. وی می زند که این خود باعث تحریم و طرد اجتماعی آنان می‌شود و آنان به دلیل تجربه ‌شخصی سعی در پنهان نگه‌داشتن بیماری خود دارند.

Attachments:
Download this file (Stigma.pdf)دانلود مقاله [ ]297 kB

چاپ